Vì Sao Giọng Miền Nam Dễ Mến?
.
*
Nhiều người hay nói giọng miền Nam nghe dễ thương. Đó không chỉ là lời khen cảm tính mà thật ra có thể giải thích bằng chính Cấu Trúc Ngôn Ngữ và Văn Hoá Giao Tiếp.
Trong Ngôn Ngữ Học, cảm giác “Dễ Mến” thường đến từ 3 yếu tố: Âm thanh mềm; Khoảng cách xã hội thấp; và Cách nói thiên về cảm xúc hơn quy tắc. Phương ngữ Nam Bộ hội đủ cả 3 yếu tố này.
Trước hết là Âm Thanh
Giọng Nam Bộ có xu hướng làm nhẹ phụ âm và đơn giản hóa thanh điệu. Những chữ như “Về” thành “Dề,” “Vui” thành “Dui,” “Không” thành “Hông,” “Vậy” thành “Dị…” có Âm cuối ít bật mạnh, thanh Hỏi và Ngã gần như hòa nhau khiến câu nói trôi đều, không gằn. Vì vậy người nghe cảm thấy nhẹ tai, không bị áp lực.
Đây không phải nói sai mà là quá trình tự nhiên khi một cộng đồng ưu tiên giao tiếp nhanh và thân mật hơn là chú ý đến phát âm sao cho chuẩn (!)
Kế đến là Cách Xưng Hô
Ở nhiều nơi, người ta phải lựa đúng vai vế mới nói chuyện thoải mái được. Nhưng ở miền Nam, người lạ có thể gọi nhau bằng “Tui,” “Bạn,” “Cưng,” “Má,” “Tía.”
Chẳng hạng như người bán hàng nói “Ăn Gì Cưng?” Không bị xem là hỗn vì đại từ ở đây không nhằm phân cấp mà để tạo quan hệ.
Ngôn ngữ trở thành lời mở đầu cho sự gần gũi.
Đặc trưng khác là Chữ Đệm Cảm Xúc
Những chữ “Nghen,” “Hen,” “Nè,” “Đó,” “Trời…” không cho thêm Thông Tin mà thêm Tình. Câu “Đẹp Dữ Thần Vậy Trời !” không phải chỉ để tả mức độ đẹp mà là để chia sẻ Cảm Giác.
Nhờ vậy lời nói giống cuộc trò chuyện hơn là mệnh lệnh.
Từ vựng Nam Bộ cũng gắn chặt với Đời Sống. Nhiều chữ không thể thay bằng chữ khác mà vẫn giữ nguyên hình ảnh như: “Ghe,” “Cà Rịch Cà Tang,” “Xà Nẹo,” “Hết Sẩy…”
Nghe là thấy Cảnh. Điều này đến từ Lịch sử vùng đất mới nơi người Việt sống chung với người Khmer, Hoa, Chàm và từng chịu ảnh hưởng của tiếng Pháp.
Tiếng nói vì vậy linh hoạt, ít câu nệ về khuôn mẫu.
Sau cùng là Yếu Tố Con Người
Vùng đất miền Nam mới khai phá cần hợp tác nhanh và tin nhau nhanh. Ngôn Ngữ vì thế ưu tiên về mảng dễ hiểu hơn là chính xác; dễ gần gũi hơn trang trọng; dễ cảm nhận hơn chuẩn mực. Người ta nói sao cho thuận tai trước, đúng sách vở là chuyện tính sau. Vì vậy Giọng miền Nam “Nghe Dễ Mến” không phải do cố làm duyên mà do Nó được hình thành để rút ngắn khoảng cách giữa Người với Người.
Chỉ cần nói một câu ngắn đại khái như “Vô Chơi Nghen…” cũng đủ khiến Người Lạ thấy Mình không còn Xa Lạ nữa !
Thiệt tình!
Trần Quang Minh (?)
Trần Văn Giang (ghi lại)