Ba nơi nên đặt chân đến một lần
.
*
Có ba nơi mà tôi tin rằng trong đời mỗi người, bớt đi du lịch, mà nên một lần đặt chân đến. Đó là: Bệnh viện, Nhà tù và Nghĩa trang. Đến không phải để sợ hãi; Mà để hiểu, để sống tỉnh táo hơn.
Tôi còn nhớ, có lần con tôi than vãn:
– “Bố ơi, sao cuộc đời con cứ trắc trở, công việc làm mệt mỏi, tình cảm thì lỡ dở…”
Tôi cười, nhẹ nhàng bảo:
– “Nếu có rảnh thì con nên ghé bệnh viện Ung Thư thăm một vòng đi con.”
Tôi không hề muốn dọa con; chỉ muốn tụi nhỏ thấy rằng, chỉ cần còn đi lại được, còn tự thở, còn tóc trên đầu, còn cười được, còn ăn được… thì mình đã may mắn hơn biết bao người rồi.
Ở bệnh viện, tôi từng thấy những đứa trẻ bé xíu đầu trọc vì hóa trị, vẫn nắm tay mẹ cười. Tôi từng chứng kiến những ánh mắt tuyệt vọng chờ một kết quả sinh tồn. Và cũng tại nơi ấy, tôi học được bài học đầu tiên:
“Sức khoẻ là vốn quý đầu đời. Còn sống là còn hy vọng.”
Tôi từng ngồi trong phòng chờ trại giam để thăm một người bạn. Tiếng cánh cổng sắt đóng lại sau lưng, âm vang đó vẫn đeo bám tôi nhiều năm. Ở trong ấy, mọi thứ đều bị kiểm soát. Không có lựa chọn, không có tự do. Bữa ăn đúng giờ, giấc ngủ đúng chỗ, cả ánh sáng cũng không còn là thứ mình làm chủ.
Khi còn bên ngoài, người ta dễ buông những câu như:
“Làm như vầy thì có ngày vô tù đó!”
Và chỉ khi đã vào, mới thấm:
“Tự do không phải là ‘free.’ Nó có cái giá của nó. Tự do là thứ phải giữ gìn bằng đạo đức và trách nhiệm.”
Rồi có những buổi chiều cuối năm, tôi ghé qua nghĩa trang nơi yên nghỉ của mẹ, của ông, của bạn bè cũ. Giữa hàng trăm tấm bia nằm im lìm, có những người ra đi khi chưa tròn đôi mươi, có người sống đến gần trăm tuổi. Nhưng cuối cùng, tất cả đều giống nhau: Một nắm tro; Một khoảng đất nhỏ; Không ai mang theo tiền của, chức tước.
Cái còn lại, chỉ có thể là: “Ông ấy là người tử tế,” “Bà ấy hay cười,” “Cô ấy đã giúp tôi rất nhiều…”
Ở nghĩa trang, tôi được nhắc nhở lần nữa rằng:
“Cuộc đời hữu hạn. Thời gian là tài sản không thể mua thêm.”
Bệnh viện dạy tôi quý trọng từng hơi thở.
Nhà tù dạy tôi giữ gìn tự do.
Nghĩa trang dạy tôi sống chậm lại và sống có nghĩa.
Ba nơi trên là ba sự nhắc nhở của cuộc sống; để đánh thức ta ra khỏi giấc mộng lười biếng, hơn thua và vô nghĩa. Vì thế, mỗi sáng thức dậy, tôi hít một hơi thật sâu, đặt tay lên tim và nói thầm:
“Cảm ơn đời, vì tôi vẫn đang sống. Vẫn tự do. Và vẫn còn thời gian để yêu thương.”
Nguyễn Tuấn Quỳnh
Trần Văn Giang (ghi lại)