Cháo huyết
.
*
* Để tưởng niệm nhà văn Tiểu Tử.
NĐT
*
Ai ở Sài gòn trước 1975, đều có dịp nhìn thấy xe cháo huyết dong ruổi chậm chạp qua các đường phố nhộn nhịp. Buổi sáng sớm, trời hơi mát, cái mùi cháo huyết quen thuộc lan tỏa trong không gian khi người bán mở nắp nồi múc cháo cho khách. Cái mùi độc đáo cứ ngửi là biết ngay, người bán không cần rao. Tô cháo loãng với vài cục huyết heo cắt thành khối chữ nhự như ngón tay, vài con tôm khô nhỏ xíu, mấy sợi gừng, hành lá xắt nhuyễn, tiêu nồng, thêm tương chút ớt nếu thích ăn cay. Và một món không thể thiếu: đó là “giò cháo quẩy” được cắt thành khoanh nhỏ bày trên mặt tô cháo. Tất cả tạo nên một tô cháo huyết ngon ngọt, huyết dai, “giò cháo quảy” giòn rụm, gừng cay, tiêu nồng đủ ấm lòng thực khách cho một ngày mới.
Thằng Tân, khoảng 12 – 13 tuổi, con nhà nghèo, ba nó đạp xích lô, má nó bán rau ngoài chợ, đâu dám nghĩ tới tô cháo huyêt dù nó ngửi mùi cháo và thấy chiếc xe đẩy qua mỗi ngày. Mùi cháo làm nó ứa nước miếng, rồi nuốt ực cho quên cái thèm. Nó còn đang bận rộn bưng thúng bánh mì chạy khắp xóm, cố bán cho hết trước giờ đi học. “Bánh mì nóng hổi đây.” “Vừa thổi vừa ăn.” “Bánh mì ‘baguette‘ nóng giòn đây.” Tiếng rao tới tấp, dồn dập của thằng bé không đủ để trấn áp cái mùi qủy quái mỗi lần nó chạy ngang qua xe cháo. Mà ác nghiệt sao, chạy lòng vòng trong xóm cứ còn mãi cái mùi cháo huyết thoang thoảng đâu đây!
Mỗi ngày, Tân đưa hết tiền bán bánh mì cho má nó. Hôm nay, nó sẽ xin má chút ít tiền để ăn cháo. Đã lâu rồi, Tân không được ăn cháo huyết. Cuối cùng, khi bán hết thúng bánh mì, Tân tự thưởng cho mình một tô cháo đặc biệt sau bao ngày nhịn thèm. Đặc biệt vì tô cháo huyết của nó không có huyết heo, không tôm khô, không “giò cháo quẩy.” Chỉ có cháo trơn và mùi thơm nức mũi. Dĩ nhiên giá cả cũng rất đặc biệt cho hợp với túi tiền của Tân. Nó húp từng muỗng cháo, ngậm lâu một chút, cho hương thơm đánh thức mũi, vị thấm vào lưỡi, rồi nuốt cái ọt rất ngọt ngào. Những muỗng cháo trôi qua cổ họng, đi vào thực quản, rồi xuống bao tử với bao nhiêu nước miếng đã xoa dịu đường tiêu hóa đang sôi động. Ăn xong tô cháo, mặt mày Tân sáng rỡ. Mọi mệt nhọc do chạy bộ đều tan biến. Ôi! Cuộc đời tươi đẹp làm sao.
Hôm nay, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chú ba bán cháo chắc đã ra người thiên cổ. Cụ Tân nhà ta nay sống cô độc trong “nursing home” ở Mỹ. Cái mùi cháo huyết ngày nào ở Sài gòn khó lòng tìm lại được nơi xứ lạ quê người dù là ở Houston hay Phố Bolsa. Huyết heo không tươi, “giò cháo quảy” đông lạnh làm tô cháo mất ngon và nhứt là không có bàn tay của chú ba Chợ lớn. Có mấy người bạn của cụ Tân gốc Chợ lớn nói rằng: Họ đã nếm đủ các món ăn ở Hồng kông, Macao, New York, San Francisco… nhưng không đâu ngon bằng Chợ lớn vì người Tàu chịu ảnh hưởng xã hội trù phú miền Nam, mới tạo được hương vị độc đáo qua các món ăn.
Cái mùi có một không hai năm xưa cứ phảng phất trong ký ức, dù đã mất rồi theo ngày tháng cũ. Nó đã ra đi như người tình “hương gây mùi nhớ,” bỏ ta thui thủi một mình.
Nguyễn Đan Tâm
18/9/2025

